Cơ thể chúng ta có hai tuyến thượng thận nhỏ, nằm trên đỉnh mỗi quả thận, hãy lưu ý rằng tuyến THƯỢNG THẬN, không phải THẬN nhé. Phần vỏ của tuyến này sản xuất ra nhiều hormone quan trọng, trong đó có cortisol.
Cortisol rất cần thiết cho cơ thể hoạt động bình thường, giúp điều hòa nhiều chức năng như chuyển hóa đường, duy trì huyết áp, hỗ trợ hệ miễn dịch và giúp cơ thể phản ứng với các tình huống căng thẳng (stress) như khi bị bệnh, phẫu thuật hay chấn thương.
Suy thượng thận là tình trạng tuyến thượng thận không sản xuất đủ lượng cortisol cần thiết cho cơ thể. Có nhiều nguyên nhân gây ra suy thượng thận, và suy thượng thận do thuốc Glucocorticoid là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất.
Việc sử dụng các loại thuốc chứa corticoid kéo dài, không đúng liều lượng và chỉ định sẽ làm tuyến thượng thận bị ức chế, dần dần mất khả năng tự sản xuất đủ cortisol. Tình trạng này được gọi là suy thượng thận do glucocorticoid. Theo các khuyến nghị lâm sàng mới nhất, suy thượng thận do glucocorticoid thường được xem xét khi điều trị glucocorticoid kéo dài ít nhất 3-4 tuần, hoặc khi dùng liều cao hơn mức sinh lý mà cơ thể tự sản xuất .
Các triệu chứng của suy thượng thận do thuốc Glucocorticoid thường không rõ ràng, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác. Một số triệu chứng thường gặp bao gồm:
+ Da mỏng đỏ, dễ bầm tím.
+ Mặt tròn, đỏ (mặt trăng tròn).
+ Tích tụ mỡ nhiều ở vùng mặt, bụng, cổ, gáy (gù trâu).
+ Yếu và teo cơ ở tay và chân, đặc biệt là vùng đùi và cánh tay.
+ Loãng xương.
+ Tăng đường huyết.
Hình ảnh bệnh nhân Hội chứng Cushing
Trong trường hợp nặng hơn, có thể xảy ra suy thượng thận cấp – một tình trạng nguy hiểm cần cấp cứu ngay lập tức, với các triệu chứng như:
4. Cách phòng ngừa suy thượng thận do sử dụng thuốc Glucocorticoid và suy thượng thận cấp
Tài liệu tham khảo
1. Felix Beuschlein, Tobias Else, Irina Bancos và cộng sự (2024), “Joint Clinical Guideline: Diagnosis and Therapy of Glucocorticoid-induced Adrenal Insufficiency”, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, tập 109, số 7.
2.Bộ Y tế. “Suy tuyến thượng thận mạn tính”, Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh nội tiết – chuyển hóa, Ban hành kèm theo Quyết định số 3879/QĐ-BYT ngày 30 tháng 09 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y Tế, trang 147-153
3. Hà Lương Yên. Nhận xét đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của hội chứng Cushing do dùng glucocorticoids. Luận văn Thạc sĩ Y học, Trường Đại học Y Hà Nội; 2004
BSCKII Trần Thị Tiểu Thơ – Khoa Nội Tiết BVĐK An Giang