Bạn có biết, khi chúng ta uống ít nước hay thói quen thường xuyên nhịn tiểu góp phần tạo nên nguy cơ hình thành sỏi thận? Vậy sỏi thận là gì? Vì sao cơ thể của một số người lại hình thành sỏi thận?
Hình ảnh sỏi thận
Sỏi thận là một bệnh lý phổ biến nhất của đường tiết niệu, là một vấn đề sức khỏe cộng đồng, gây ra gánh nặng bệnh tật, chi phí y tế và làm giảm chất lượng cuộc sống của bệnh nhân, không chỉ Việt nam mà còn ở nhiều quốc gia trên thế giới. Sỏi thận được hình thành khi nồng độ các khoáng chất như canxi, oxalat và axit uric trong nước tiểu tăng cao, các khoáng chất này tích tụ, lắng đọng lâu ngày tạo thành sỏi. Ngoài ra, một số yếu tố thuận lợi có thể giúp hình thành sỏi thận như: khí hậu nhiệt đới, nhiễm khuẩn niệu, dị dạng đường tiết niệu…
Sỏi thận có nhiều loại khác nhau như: calcium oxalate, calcium phosphate, sỏi urat, struvite, cystine…, được phân loại 2 nhóm chủ yếu: sỏi cản quang (thấy được trên phim X quang thông thường, chiếm đa số) và sỏi không cản quang.
Sỏi thận thường được tình cờ phát hiện khi người bệnh đi khám tổng quát hay siêu âm ổ bụng, hầu hết đều không có không có triệu chứng hoặc chỉ đau âm ỉ vùng hông lưng, kể cả những trường hợp sỏi thận to hay sỏi thận san hô, cho đến khi sỏi thận gây ra biến chứng như viêm, nhiễm khuẩn, tắc nghẽn đường tiết niệu…. Sỏi thận di chuyển xuống niệu quản (ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang) có thể gây ra cơn đau dữ dội vùng hông lưng bên có sỏi kèm theo tiểu lắt nhắt, tiểu gắt buốt, tiểu máu…là nguyên nhân chính khiến người bệnh nhập viện. Cơn đau có thể tự khỏi hoặc cần có sự hỗ trợ của thầy thuốc. Tuy nhiên, sỏi có thể “cư trú” tại bất cứ vị trí trên đoạn niệu quản, thường là các vị trí hẹp tự nhiên, gây ra tắc nghẽn dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như: nhiễm trùng máu, viêm đài bể thận, thận ứ nước, suy thận …
Vậy bạn cần phải làm gì để phòng ngừa sỏi thận hoặc ngăn sỏi tái phát? Bạn có thể kết hợp giữa chế độ ăn uống và thay đổi thói quen sống như sau:
– Uống nhiều nước: nên uống từ 2 – 3 lít nước mỗi ngày hoặc uống làm sao để có lượng nước tiểu trên 1,5lít/ngày. Bạn có thể biết, liệu mình có đủ nước hay không bằng cách nhìn vào màu sắc của nước tiểu – nước tiểu phải trong hay vàng nhạt. Nếu nước tiểu ít, màu vàng sậm thì bạn cần uống thêm nước. Đặc biệt, vào những ngày trời oi bức hay những người lao động nhiều thì nên uống thêm nước để bù trừ lượng nước mất qua mồ hôi, hơi thở. Ưu tiên sử dụng nước lọc, nước cam, chanh (nước chanh có axit citric giúp ngăn ngừa sỏi), đồng thời tránh các thức uống có gas
– Chế độ ăn ít muối: Chế độ ăn nhiều muối làm tăng nguy cơ bị sỏi thận thể canxi. Khi có quá nhiều muối trong nước tiểu khiến canxi không được tái hấp thu từ nước tiểu vào máu. Điều này khiến canxi trong nước tiểu cao, có thể dẫn đến sỏi thận. Một số thực phẩm có nhiều muối bao gồm: bánh quy giòn, bim bim, thực phẩm có chứa bột ngọt, thực phẩm chứa natri nitrat….
– Ăn thực phẩm giàu canxi tự nhiên như: bơ, sữa, phô mai… để canxi liên kết với oxalate ngay trong ruộtchứ không phải tại thận, giúp ngăn ngừa tạo sỏi
– Nên ăn đạm động vật vừa phải (thịt bò, gia cầm, cá, thịt heo….) vì đạm động vật có tính axit và có thể làm tăng axit trong nước tiểu. Axit trong nước tiểu cao có thể gây ra sỏi axit uric và sỏi canxi oxalate.
– Hạn chế thực phẩm chứa nhiều oxalate như: sô cô la, khoai tây, cà phê, trà đặc…. một hợp chất tự nhiên có trong thực phẩm liên kết với canxi trong nước tiểu để tạo thành sỏi thận.
– Tránh bổ sung vitamin C liều cao, kéo dài. Nên bổ sung vitamin C từ thực phẩm thiên nhiên thay vì từ viên uống bổ sung
– Không nên nhịn tiểu khi mắc tiểu, khi nhịn tiểu làm cho nước tiểu có thời gian lưu lại lâu hơn, tạo điều kiện cho các khoáng chất kết tạo sỏi.
– Tình trạng nhiễm trùng đường tiết niệu nhiều lần cũng tạo điều kiện hình thành sỏi.
Tán sỏi ngoài cơ thể tại Bệnh viện Đa khoa An Giang
Khi người bệnh được phát hiện tình cờ sỏi thận hoặc thận ứ nước qua siêu âm, hoặc có biểu hiện đau vùng hông lưng một bên, đau tăng khi đi lại, lao động nặng hay có các rối loạn đường tiểu như tiểu khó, tiểu buốt, tiểu ngắt quảng, tiểu ra máu … thì việc đầu tiên người bệnh cần làm là nên đến ngay các bệnh viện chuyên sâu để được thăm khám, chẩn đoán bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh có độ chính xác cao hơn như chụp X
quang, chụp cắt lớp vi tính… và được tư vấn, chọn lựa phương pháp điều trị kịp thời, tránh các biến chứng có thể xảy ra. Trong khi việc điều trị nội khoa sỏi thận bằng thuốc còn nhiều hạn chế, hiệu quả không cao, chỉ áp dụng đối với các sỏi thận nhỏ dưới 7mm thì các phương pháp phẫu thuật – thủ thuật hiện đại, ít xâm lấn lại có nhiều ưu thế và hiệu quả cao như: tán sỏi ngoài cơ thể, tán sỏi nội soi niệu quản ngược dòng bằng lazer, phẫu thuật nội soi lấy sỏi, tán sỏi thận qua da…đã dần thay thế cho phẫu thuật lấy sỏi mở kinh điển. Các phương pháp trên có nhiều ưu điểm như: vết mổ nhỏ hoặc không có vết mổ, ít đau, không cần gây mê (tán sỏi ngoài cơ thể), thời gian nằm viện ngắn (xuất viện trong ngày đối với tán sỏi ngoài cơ thể, sau 1 – 2 ngày đối với tán sỏi nội soi bằng lazer), giúp người bệnh sớm trở lại làm việc, nâng cao chất lượng sống.
Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa An Giang có đầy đủ các phượng tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại, xét nghiệm, các phương pháp điều trị hiện đại và đội ngũ bác sĩ, phẫu thuật viên nhiều kinh nghiệm, tận tâm sẽ giúp bạn được chẩn đoán chính xác, tư vấn và chọn lựa các phương pháp điều trị phù hợp với giá viện phí được bảo hiểm y tế chi trả đầy đủ, giúp người bệnh an tâm điều trị mà không phải chuyển viện lên tuyến trên.
Tin bài và ảnh: Khoa Ngoại thận – Tiết niệu