Ngày 20/8/2025, Khoa Hồi sức Tích Cực, Bệnh Viện Đa Khoa An Giang tiếp nhận bệnh nhân Nguyễn Hữu T. (37 tuổi, ngụ tại phường Long Xuyên, tỉnh An Giang) trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp nặng do bị rắn hổ sáp cắn. Các Bác sĩ đã tiến hành hồi sức, đặc ống nội khí quản, thở máy, sử dụng các thuốc điều trị, đặc biệt là huyết thanh kháng nọc rắn hổ.
Được biết, Người bệnh cách nhập viện 2 giờ, bệnh nhân cho tay không có dụng cụ bảo hộ vào lồng đựng rắn để bắt rắn nhưng không may bị rắn cắn vào ngón II bàn tay trái, sau đó vết thương sưng nề đau nhức nhiều người nhà đưa Bệnh nhân vào Bệnh viện. Lúc đầu người bệnh còn tỉnh, sưng bầm quanh dấu cắn, trung tâm vết cắn màu đen sẫm, xung quanh bầm tím, xuất hiện bóng nước. Sau khi được sơ cứu, người bệnh bắt đầu có dấu hiệu khó thở, rối loạn tri giác, Bệnh nhân được chuyển vào Khoa Hồi sức tích cực để điều trị.
Tại Khoa Hồi sức Bệnh nhân được hỗ trợ hô hấp bằng máy giúp thở, dịch truyền, các thuốc khác, đặc biệt là huyết thanh kháng nọc răn hổ. Sau khi truyền liều đầu (05 lọ trong 01 giờ) bệnh nhân vẫn chưa cải thiện, sau đó chúng tôi quyết định truyền liều thứ hai cách 03 giờ. Sau khi truyền liều thứ 02 người bệnh có dấu hiệu hồi phục. Để giúp bệnh cải thiện nhanh, chúng tôi thống nhất sử dụng thêm liều thứ ba. Sáng hôm sau, người bệnh tỉnh táo, tự thở được khá…đến chiều bệnh nhân được rút ống nội khí quản, sau đó người bệnh được chuyển đến khoa Nội Tổng hợp để điều tri nhiễm trùng hoại tử vết thương ngón II bàn tay trái bằng các phương pháp cắt lọc, kháng sinh chống nhiễm trùng…Đến ngày 29/08/2025 bệnh nhân hồi phục hoàn toàn và đã xuất viện.
Rắn hổ sáp thuộc họ rắn hổ, nọc độc rắn hổ sáp có độc tính thần kinh rất mạnh gây sưng nề và hoại tử bọng nước tại chỗ, gây sụp mi, nói khó, liệt cơ hô hấp và liệt các chi, tốc độ tử vong nhanh nếu không cấp cứu kịp thời.
Huyết thanh kháng nọc rắn là thuốc điều trị đặc hiệu duy nhất nên được truyền càng sớm càng tốt tại cơ sở y tế, huyết thanh chứa các globulin có khả năng trung hoà đặc hiệu một loại nọc rắn được lấy từ huyết thanh ngựa khoẻ mạnh đã được miễn dịch với loại nọc rắn đó, cơ chế trung hoà độc tố, ngăn chặn độc tố lan rộng, càng truyền sớm, đúng lượng và đúng liều càng hiệu quả cao, khả năng hồi phục gần như hoàn toàn. Việc chậm trễ và điều trị sai cách bằng mẹo dân gian có thể gây nguy hiểm tính mạng.
Khi bà con bị rắn độc cắn các bước sơ cứu nên làm là: Động viên bệnh nhân yên tâm, đỡ lo lắng. Không để bệnh nhân tự đi lại. Bất động chân, tay bị cắn bằng nẹp (vì vận động làm cho nọc độc xâm nhập vào trong cơ thể nhanh hơn). Cởi bỏ đồ trang sức ở chân, tay bị cắn vì có thể gây chèn ép khi vùng đó bị sưng nề. Áp dụng biện pháp băng ép bất động với một số loại rắn hổ (rắn cạp nong, cạp nia, hổ mang chúa, rắn biển và một số giống rắn hổ mang thường): băng ép bất động để làm chậm sự xuất hiện triệu chứng liệt. Không băng ép khi rắn lục cắn vì có thể làm vết thương nặng thêm.
Vận chuyển bệnh nhân bằng phương tiện đến cơ sở y tế đồng thời duy trì băng ép, bất động. Nếu bệnh nhân khó thở thì hô hấp nhân tạo (hà hơi thổi ngạt hoặc bằng phương tiện y tế có tại chỗ như bóp bóng, máy thở xách tay,..).
Không sử dụng các biện pháp sau:
-Garô: Garô tức là làm tắc nghẽn hoàn toàn động mạch (mạch máu vận chuyển máu từ tim đi nuôi dưỡng các bộ phận của cơ thể), gây đau, rất nguy hiểm và không thể duy trì lâu (không quá 40 phút), chân tay rất dễ bị thiếu máu nguy hiểm. Nhiều trường hợp sau đó phải cắt cụt chân tay vì garô.
-Trích, rạch, châm, chọc tại vùng vết cắn:
Các nghiên cứu khoa học trên thế giới cho thấy các biện pháp này không có lợi ích, rõ ràng gây hại thêm cho bệnh nhân (tổn thương thêm mạch máu, dây thần kinh,…nhiễm trùng nặng thêm)
-Hút nọc độc: Không có lợi ích.
Các nhà sản xuất thiết bị hút đặc biệt ủng hộ việc dùng các sản phẩm của họ nhưng không đáng tin cậy. Các thiết bị hút này không có hiệu quả và thậm chí còn làm vết thương nặng thêm.
-Gây điện giật: Chưa bao giờ được chứng minh có lợi ích. Có thể gây hại thêm cho bệnh nhân.
-Chườm đá (chườm lạnh)
-Sử dụng “hòn đá chữa rắn cắn” : Không có tác dụng.
– Cố gắng bắt hoặc giết rắn: Nếu rắn đã chết hoặc bắt được rắn phải đem cùng với bệnh nhân đến bệnh viện để nhận dạng
Bs. Võ Hoàng Như Phúc Khoa Hồi sức Tích cực – Bệnh Viện đa khoa An Giang