NHẬN BIẾT SỚM, ĐIỀU TRỊ ĐÚNG VÀ PHÒNG NGỪA TÁI PHÁT

Khó tiêu chức năng là một trong những bệnh lý tiêu hóa thường gặp nhất trong thực hành lâm sàng. Khó tiêu chức năng (theo tiêu chuẩn Rome IV) là rối loạn tương tác trục não – ruột mạn tính, đặc trưng bởi các triệu chứng khó chịu vùng dạ dày – tá tràng khởi phát ít nhất 6 tháng và diễn ra liên tục hoặc ngắt quãng trong ít nhất 3 tháng gần nhất, mà không phát hiện tổn thương thực thể (bao gồm cả nội soi dạ dày tá tràng bình thường).
Hiểu đúng về khó tiêu chức năng giúp người bệnh hiểu rõ bản chất của bệnh, nhận biết sớm các dấu hiệu cần đi khám, thực hiện đúng chế độ ăn uống, sinh hoạt và tuân thủ điều trị, từ đó góp phần kiểm soát triệu chứng, hạn chế tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Khó tiêu chức năng không phải là ung thư nhưng có thể kéo dài và tái phát nếu không điều trị đúng. Thay đổi lối sống, ăn uống hợp lý, tuân thủ điều trị và tái khám đúng hẹn sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và nâng cao chất lượng cuộc sống.
I. Triệu chứng:

Người bệnh có thể gặp một hoặc nhiều triệu chứng sau:
– Đầy bụng sau ăn.
– Ăn nhanh no.
– Đau vùng thượng vị.
– Nóng rát vùng thượng vị.
– Buồn nôn.
– Chướng bụng.
– Ợ hơi.
II. Nguyên nhân và yếu tố thuận lợi:
– Rối loạn vận động dạ dày.
– Dạ dày giãn kém sau ăn.
– Nhiễm Helicobacter pylori.
– Tăng nhạy cảm của dạ dày.
– Căng thẳng, lo âu, stress.
– Chế độ ăn không hợp lý.
Khi nào cần đến bệnh viện ngay?
Nếu có một trong các dấu hiệu sau cần đi khám sớm:
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Nôn nhiều hoặc nôn kéo dài.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
• Thiếu máu.
• Khó nuốt hoặc nuốt đau.
• Sờ thấy khối u bụng.
• Vàng da.
• Gia đình có người bị ung thư dạ dày.
Người từ 40 tuổi trở lên mới xuất hiện triệu chứng khó tiêu nên được nội soi để loại trừ tổn thương thực thể.
III. Điều trị bệnh: Người bệnh cần phối hợp nhiều biện pháp
1. Điều chỉnh chế độ ăn
Nên:
• Ăn đúng giờ.
• Chia nhỏ 4–6 bữa/ngày.
• Ăn chậm, nhai kỹ.
• Ăn vừa đủ.
Hạn chế:
• Đồ nhiều dầu mỡ.
• Thức ăn cay nóng.
• Rượu bia.
• Thuốc lá.
• Nước ngọt có gas.
• Cà phê nếu làm nặng triệu chứng.
2. Điều chỉnh lối sống
• Ngủ đủ giấc.
• Không thức khuya.
• Tập thể dục 30 phút/ngày.
• Giảm căng thẳng.
• Giữ cân nặng hợp lý.
3. Điều trị bằng thuốc: Bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc tùy từng nhóm hội chứng
Hội chứng khó chịu sau ăn(PDS): Thuốc tăng nhu động dạ dày (Prokinetic) được ưu tiên và có thể phối hợp với PPI khi cần. Prokinetic là lựa chọn hàng đầu hoặc ngang với PPI trong PDS.
Hội chứng đau thượng vị(EPS): Thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc ức chế tiết acid là lựa chọn đầu tay. Nếu triệu chứng kéo dài có thể cân nhắc thuốc điều hòa thần kinh theo chỉ định của bác sĩ.
IV. Phòng bệnh: Để hạn chế tái phát người bệnh phải thực hiện giải pháp sau
• Ăn uống điều độ.
• Giữ tinh thần thoải mái.
• Hạn chế stress.
• Không hút thuốc.
• Hạn chế rượu bia.
• Điều trị triệt để H. pylori nếu có.
• Khám sức khỏe định kỳ.
Tài liệu tham khảo:
1. Hội Tiêu hóa Việt Nam (2022), Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị khó tiêu chức năng.
2. Asian Pacific Association of Gastroenterology (APAGE), Asian Consensus on Functional Dyspepsia: Management and Practice Guidelines.