Sốt rét là bệnh truyền nhiễm cấp tính do ký sinh trùngPlasmodium gây nên. Bệnh lây chủ yếu do muỗi Anophen truyềntừ người bệnh sang người lành thông vết muỗi đốt hoặc qua đường truyền máu, mẹ sang con, dùng chung bơm kim tiêm dínhmáu có ký sinh trùng sốt rét. Bệnh xảy ra chủ yếu ở các nướcnhiệt đới và cận nhiệt đới.
Người mắc bệnh sau khi bị muỗi Anophen đốt từ 7-21 ngàyvới các triệu chứng đau đầu, sốt, lạnh run và dễ tử vong. Bệnh cóthể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như thiếu máu, suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong, đặc biệt ở trẻ em và phụ nữ mangthai.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2017, ước tính có khoảng 219 triệu người mắc sốt rét ở 87 quốc gia vàsố ca tử vong do sốt rét khoảng 435.000 trường hợp.
Sốt rét là một căn bệnh lâu đời, hiện chưa có vắc-xin nhưng bệnh cóthể phòng ngừa và điều trị khỏi. Chính vì vậy, để làm giảm số camắc, việc phòng chống muỗi truyềnbệnh vẫn được xem là biện pháphữu hiệu nhất thông qua nhiềuphương pháp khác nhau như:– Thường xuyên ngủ mùng, ngay cả vào ban ngày và mùngcần được tẩm hóa chất diệt muỗi. Đây là biện pháp tốt nhất đểphòng bệnh sốt rét.
– Buổi tối khi làm việc phải mặc quần áo dài tay để phòngmuỗi đốt, có thể sư dụng nhang xua muỗi, thuốc thoa đuổi muỗi.
– Vệ sinh môi trường xung quanh, loại bỏ nơi trú ẩn củamuỗi như phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, sắp xếp vậtdụng trong nhà ngăn nắp, sạch sẽ, quần áo phải được xếp gọngang, không treo hay móc quần áo trên tường làm chỗ cho muỗiđậu, trú ẩn; trồng hoặc đặt những loại cây như cây sả, cây húngthơm, hương thảo, cúc vạn thọ trong nhà, sân vườn… vừa thânthiện với môi trường, không gây độc hại cho sức khỏe lại giúpphòng chống và xua đuổi muỗi hiệu quả.
– Những người đi làm ở vùng rừng núi cần mang theo mùngđể ngủ, trước khi đi nên đến cơ sở y tế để được cấp thuốc uốngphòng và khi trở về từ vùng rừng núi phải đến cơ sở y tế để đượckhám, xét nghiệm; nếu có bị sốt rét sẽ được điều trị kịp thời.
– Khi thấy các triệu chứng của bệnh sốt rét như: rét run, sốtnóng sau đó vã mồ hôi hoặc cảm thấy ớn lạnh, gai rét, ngườibệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điềutrị kịp thời.
Vì mục tiêu phòng ngừa và tiến tới loại trừ bệnh sốt rét, Ngày Thế giới phòng chống sốt rét 25/4 được các nước thànhviên của WHO sáng lập thông qua Đại Hội Đồng Y tế Thế giới(WHA- World Health Assembly) tại kỳ họp thứ 60 vào tháng5/2007 là ngày để ghi nhận nỗ lực toàn cầu nhằm kiểm soát bệnhsốt rét một cách hiệu quả. Mục đích của sự kiện này là cho cácquốc gia đang ở trong vùng bị ảnh hưởng có cơ hội học hỏi lẫnnhau và hỗ trợ các quốc gia để cùng nỗ lực chống lại căn bệnhnày. Ngày Thế giới phòng chống sốt rét còn có cơ hội để các nhàtài trợ mới liên kết với các đối tác toàn cầu chống lại sốt rét vàcùng với các viện nghiên cứu có những công trình nghiên cứukhoa học có ích cho cộng đồng. Từ đó, các nước tăng cường hợptác, đầu tư cho công tác phòng chống sốt rét, tiến đến ngăn chặnvà loại trừ sốt rét, không còn sốt rét ảnh hưởng đến sức khỏe vàcuộc sống người dân.
Phòng chống bệnh sốt rét cũng như các bệnh truyền nhiễmkhác, chỉ riêng ngành Y tế sẽ không thể giải quyết được vì nóliên quan nhiều đến các yếu tố kinh tế, xã hội, môi trường, đòihỏi vai trò và trách nhiệm của chính quyền, ban ngành và nhiềulĩnh vực khác nhau; cùng với đẩy mạnh công tác xã hội hóaphòng chống sốt rét, trong đó truyền thông nâng cao nhận thứccộng đồng đóng vai trò rất quan trọng. Các cơ quan báo đài cầntích cực phối hợp và đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, vận độngcộng đồng xã hội để cùng chung tay đẩy lùi bệnh sốt rét, tiến tớiloại trừ sốt rét vào năm 2030, góp phần chăm sóc, bảo vệ vànâng cao sức khỏe nhân dân.
Tài liệu tham khảo:
BS. Dương Quốc Hiền – Trưởng khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Đa khoa An Giang