Hiểu đúng – Sống khỏe cùng đường ruột của bạn

Tổng quan về hội chứng ruột kích thích

🌿  Hội chứng ruột kích thích là gì?

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là rối loạn chức năng đường ruột mạn tính mà không có tổn thương thực thể. Người bệnh thường có các triệu chứng: đau hoặc khó chịu vùng bụng, chướng hơi, đầy bụng,thay đổi thói quen đi tiêu: tiêu chảy, táo bón hoặc xen kẽ cả hai.

👉 IBS không phải ung thư, không gây tổn thương ruột, nhưng làm giảm chất lượng cuộc sống và gây mệt mỏi, lo lắng kéo dài nếu không kiểm soát tốt.

Nguyên nhân do đâu?

IBS là bệnh lý tương tác giữa ruột và não (gut–brain axis).

Một số yếu tố góp phần gây bệnh: Rối loạn vận động ruột, nhạy cảm với đau nội tạng. Thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột. Căng thẳng, lo âu, mất ngủ. Chế độ ăn uống không phù hợp (nhiều chất béo, đồ cay, cà phê, rượu…). Sau nhiễm khuẩn đường ruột hoặc sử dụng kháng sinh kéo dài.

Làm sao để biết mình mắc IBS?

Có thể chẩn đoán IBS dựa vào triệu chứng lâm sàng nếu bạn có:

• Đau bụng tái diễn ít nhất 1 ngày/tuần trong 3 tháng qua,

• Kèm theo thay đổi thói quen đại tiện (số lần hoặc hình dạng phân).

🍎 Chăm sóc và điều trị – từng bước kiểm soát bệnh

Bước 1️ Thay đổi lối sống

• Ăn uống điều độ, đúng bữa, tránh ăn quá nhanh.

• Hạn chế: đồ cay nóng, thức uống có ga, cà phê, rượu bia, thức ăn nhiều dầu mỡ.

• Tăng cường rau xanh, trái cây, chất xơ hòa tan (psyllium, yến mạch).

• Tập thể dục đều đặn (≥150 phút/tuần), ngủ đủ giấc.

• Giữ tâm lý thoải mái, tránh căng thẳng.

Chế độ ăn Low-FODMAP

 chế độ ăn ít FODMAP sẽ mang lại những lợi ích đáng kể cho những bệnh nhân đang điều trị hội chứng ruột kích thích giúp giảm các triệu chứng và giúp kiểm soát tình trạng bệnh một cách lâu dài.

FODMAP là từ viết tắt của “Fermentable Oligo-, Di-, Monosaccharides and Polyols” (các loại saccharide và cồn có thể lên men), chúng là những carbohydrate chuỗi ngắn mà “một số người không thể tiêu hóa được”  chúng đi tới tận cuối đường ruột – nơi có vi khuẩn ruột sống. Sau đó, vi khuẩn đường ruột dùng các carbohydrate này để làm nhiên liệu sản xuất ra các hydro và gây ra các triệu chứng tiêu hóa, FODMAP cũng lưu giữ các chất lỏng trong lòng ruột nên có thể gây nên tiêu chảy.

Các thực phẩm chứa nhiều FODMAP cần hạn chế hoặc tránh

o Rau, củ, quả: Atiso, măng tây, bông cải xanh, củ dền, cải Brussels, cải bẹ trắng, tỏi, hạt thì là, tỏi tây, nấm, đậu bắp, đậu, hẹ tây, củ cải đường, súp lơ, cần tây.
o Trái cây:táo, mơ, anh đào, sung, xoài, anh đào, hoa quả đóng hộp, chà là, sung, đào, lê, mận và dưa hấu.
o Đạm: Xúc xích, thịt tôm cá tẩm bột chiên xù, thịt và cá ăn kèm với nước sốt có hành tây.
o Chất béo : Hạnh nhân, hạt điều, quả bơ, đậu xanh, đậu lăng, đậu nành, đậu Hà Lan tách đôi, đậu gà.
o Tinh bột : bánh mì, ngũ cốc, mì ống các loại ngũ cốc ăn sáng, bánh tortilla, bánh waffle, bánh kếp, bánh quy.
o Sản phẩm từ sữa: như phô mai tươi, phô mai kem, sữa, quark, ricotta và sữa chua.
o Các chất làm ngọt: Fructose trong mật ong, si rô bắp…;xylitol trong kẹo cao su, maltitol trong kẹo mềm,mứt, thạch,…; sorbitol trong trái cây táo, mơ, chà là, quả mọng, đào, mận…
o Một số đồ uống: trà chai, trà hoa cúc, nước dừa, rượu tráng miệng và rượu rum.

Những loại thực phẩm ít FODMAP bạn nên dùng trong chế độ ăn

Mục đích chính của chế độ ăn này không phải là loại bỏ hoàn toàn FODMAP, vì điều này cực kỳ khó khăn, Bệnh nhân chỉ cần giảm bớt, hạn chế để đỡ các triệu chứng về vấn đề tiêu hóa.

Những thực phẩm có thể ăn được trong chế độ ăn ít FODMAP:

o Rau, củ, quả: Cỏ linh lăng, ớt chuông, cải thìa, dưa chuột, gừng, rau diếp, trái ô-liu, củ cải vàng, khoai tây, củ cải đỏ, bí, khoai lang, cà chua, củ cải, củ từ, củ năng, bí ngòi, giá đỗ, cà rốt, cà tím, cải xoăn, rau bina, hẹ, hành lá (chỉ ăn phần xanh).
o Trái cây: dưa vàng, bưởi, nho,chanh dây, mâm xôi, dâu tây, chuối chưa chín, quả việt quất, kiwi, chanh, quýt, cam, đu đủ, dứa.
o Đạm: Thịt bò, thịt gà, trứng, cá, thịt cừu, thịt lợn, gà tây, đậu hũ.
o Chất béo: bơ nhạt, đậu phộng, hạt mắc ca, hạt mè, quả hồ đào, hạt thông , quả óc chó, hạt chia, hạt bí, vừng và hướng dương.
o Tinh bột: ngô, diêm mạch, cao lương, gạo lứt, kiều mạch, kê, yến mạch không chứa gluten, bột sắn.
o Các sản phẩm từ sữa: Các sản phẩm từ sữa không chứa lactose và phô mai cứng (như loại brie và camembert), phô mai Cheddar, kem, phô mai feta, các sản phẩm thay thế sữa không chứa sữa.
o Chất làm ngọt: Siro cây phong, cây thích, mật mía, cỏ ngọt stevia và các chất làm ngọt nhân tạo.
o Đồ uống: Nước, trà đen, cà phê, trà xanh, rượu gin, trà bạc hà, rượu vodka, trà trắng.

Bước 3️  Sử dụng thuốc theo chỉ định

• IBS-D (tiêu chảy): Rifaximin, Loperamid, Eluxadoline.

• IBS-C (táo bón): Linaclotide, Lubiprostone, thuốc nhuận tràng thẩm thấu.

• Đau bụng, chướng hơi: thuốc giãn cơ ruột (antispasmodic), tinh dầu bạc hà.

• Có stress, rối loạn giấc ngủ: có thể dùng thuốc chống trầm cảm liều thấp giúp điều hòa trục ruột-não.

Bước 4️ Liệu pháp tâm lý – thư giãn

• Tâm lý trị liệu (CBT), thiền, yoga, hít thở sâu giúp giảm lo âu và cải thiện triệu chứng đáng kể.

❤️ Điều quan trọng cần nhớ

• IBS là bệnh mạn tính nhưng lành tính – bạn hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh.

• Việc điều trị cần kiên trì, phối hợp giữa bác sĩ – dinh dưỡng – tâm lý.

• Tái khám định kỳ, không tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định.

• Hãy chia sẻ với bác sĩ nếu triệu chứng thay đổi hoặc ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống.

“Hội chứng ruột kích thích không nguy hiểm, nhưng cần hiểu đúng và chăm sóc đúng cách.

Hãy lắng nghe cơ thể mình, ăn uống lành mạnh, giữ tinh thần thư thái – bạn sẽ kiểm soát được bệnh.”

Bs TRẦN THỊ XUÂN HƯƠNG, Khoa Nội Tiêu hoá Huyết học

TỔNG ĐÀI ĐẶT LỊCH KHÁM BỆNH

1900585888 (bấm phím 1)