BS CKII Lê Hồ Tiến Phương – Khoa hồi sức tích cực ngoại khoa (SICU)
Ngày 21/09/2025, vào lúc 20h30 tại khoa cấp cứu Bệnh viện đa khoa An Giang các bác sĩ đã thực hiện một cuộc chiến giành giật sự sống đầy căng thẳng để cứu sống một bệnh nhân nữ bị đa chấn thương trong tình trạng nguy kịch cận kề ranh giới sự sống và cái chết.
Bệnh nhân nữ N.T.B.N (33T ngụ tại Thốt Nốt – TP Cần Thơ) được đưa vào viện trong tình trạng lơ mơ, tụt huyết áp, mạch nhanh nhẹ, da niêm nhạt sau tai nạn giao thông nghiêm trọng. Sau khi thăm khám và hội chẩn liên khoa xác định đây là một tình trạng sốc chấn thương, chấn thương gan, thận. *CHẠY ĐUA VỚI TỬ THẦN TRONG PHÒNG MỔ
Ngay lập tực bệnh được chuyển vào phòng mổ cấp cứu với chẩn đoán: Sốc chấn thương – đa chấn thương do TNGT – chấn thương gan phải độ IV – chấn thương thận phải độ III.
Ekip phẫu thuật Ngoại tổng hợp đã tiến hành mở bụng khâu cầm máu nhu mô gan đồng thời truyền các chế phẩm máu liên tục để duy trì huyết động.
Phẫu thuật kéo dài hơn 2 giờ, nhờ sự phổi hợp chặt chẽ của bác sĩ khoa Gây mê hồi sức và khoa Ngoại tổng hợp, bệnh nhân kiểm soát được ổ chảy máu và qua khỏi cửa tử đầu tiên
* DIỄN TIẾN NGUY KỊCH SAU MỔ
Sau phẫu thuật bệnh được chuyển đến khoa hồi sức tích cực ngoại khoa trong tình trạng suy hô hấp phải thở máy hỗ trợ, suy thận cấp, thiểu niệu, toan chuyển hóa nặng.
Nhận thấy bệnh đang rơi vào biến chứng suy đa tạng, tiên lượng cực kỳ nặng, nguy cơ tử vong lên đến 80% sau khi hội chẩn với lãnh đạo khoa bệnh được chỉ định lọc máu liên tục (CRRT) kết hợp dinh dưỡng, hỗ trợ gan, cân bằng nước, điện giải và loại bỏ chất độc nội sinh.
Sau hơn 72 giờ điều trị tích cực bệnh bệnh tỉnh táo, huyết động ổn định, tiểu khá, các xét nghiệm cải thiện bệnh cai được máy thở, ngưng lọc máu, chức năng gan, thận hồi phục, có thể nói chuyện, và vận động nhẹ nhàng.
Sau gần 10 ngày điều trị người bệnh đã hồi phục hoàn toàn, chức năng gan thận và được xuất viện trong niềm vui của gia đình và nhân viên y tế.
* KẾT LUẬN:
“Sốc chấn thương là nguyên nhân tử vong hàng đầu trong các ca chấn thương nặng cần sự phổi hợp của nhiều chuyên khoa, cùng với việc áp dụng kịp thời các kỹ thuật hồi sức hiện đại đã giúp bệnh nhân vượt qua giai đoạn nguy kịch và phục hồi nhanh chóng”.
Sốc chấn thương thường xảy ra sau tai nạn giao thông, té ngã, do vật sắc, tai nạn lao động, thường gặp là các chấn thương ngực, bụng ( gan, lách, thận…), gãy các xương lớn. Việc nhận biết và xử trí đúng cách các chấn thương giúp tăng cơ hội sống còn. Vậy người dân có thể làm gì khi gặp bệnh nhân chấn thương ngoài cộng đồng
- Đảm bảo an toàn hiện trường
Trước khi tiếp cận nạn nhân:
- Kiểm tra nguy hiểm: xe cộ, điện, cháy nổ, nước sâu, vật nhọn.
- Không chạy vào hiện trường khi chưa an toàn.
- Gọi người hỗ trợ, gọi 115 ngay nếu chấn thương nặng.
- Đánh giá nhanh theo ABCDE
A – Kiểm tra xem có thở được không và giữ cổ thẳng:
- Gọi to: “Anh/chị có nghe không?”
- Nếu không trả lời -> nhìn miệng xem có dị vật không.
- KHÔNG NGỬA ĐẦU.
- Giữ đầu – cổ – thân thẳng (bằng tay hoặc nhờ người khác giữ).
- Không cho nạn nhân tự ngồi hoặc đứng dậy.
Ở bệnh nhân đa chấn thương luôn coi như có chấn thương cột sống.
B – kiểm tra xem nạn nhân có thở bình thường không
- Quan sát lồng ngực có di động không.
- Nghe xem nạn nhân có thở nhanh, nông, rít, hay không thở.
- Nới lỏng áo, thắt lưng.
- Nếu không thở và bạn biết CPR → tiến hành ngay.
Khó thở là dấu hiệu nguy hiểm trong đa chấn thương (ngực, cột sống, não).
C – kiểm tra chảy máu và cầm máu:
Đối với người dân, đây là ưu tiên số 1 vì đa chấn thương thường mất máu nhiều.
Người dân có thể làm:
Cầm máu ngay:
- Nếu thấy chảy máu ấn nơi chảy máu bằng khăn/gạc
- Nếu không cầm máu được: băng ép chặt
- Nếu máu chảy ồ ạc từ tay hoặc chân -> dùng garo buột cao hơn vết thương 5-7 cm
Nhận biết sốc:
- Da lạnh – tái – ẩm
- Mạch nhanh
- Thở nhanh
- Mệt, chóng mặt, lơ mơ
Giữ bệnh nhân nằm yên, không cho đứng dậy.
D – Kiểm tra tỉnh táo:
Đánh giá nhanh tri giác
- Hỏi: “Anh/chị tên gì?”
- Quan sát: nói lẫn, buồn ngủ, không đáp ứng ?
- Nếu tri giác giảm → đây là dấu hiệu chấn thương nặng (đầu/đa cơ quan).
Không để bệnh nhân tự di chuyển.
E – Kiểm tra toàn thân và giữ ấm
- Quan sát xem có vết thương nào khác ở lưng, tay chân, bụng.
- Không tháo quần áo hoàn toàn, chỉ bộc lộ vùng nghi tổn thương.
- Đắp chăn/áo để giữ ấm, không để nằm dưới đất lạnh.
Hạ thân nhiệt làm nặng sốc, tăng nguy cơ tử vong.
- Cố định & vận chuyển an toàn
- Nếu có thể, đợi xe cấp cứu.
- Nếu phải tự đi:
– Di chuyển nhẹ nhàng.
– Luôn giữ cổ thẳng.
– Đặt nạn nhân nằm trên mặt phẳng cứng.
– Tiếp tục cầm máu và theo dõi thở, tỉnh táo.
Những điều tuyệt đối không làm
❌ Không cho nạn nhân ăn uống.
❌ Không rút dị vật đang cắm vào cơ thể.
❌ Không nắn gãy xương.
❌ Không để nạn nhân tự đi lại.
❌ Không đè ép vào vùng bụng nghi có tổn thương nội tạng.
❌ Không đặt garo nếu không có chỉ định chảy máu chi ồ ạt.